Vorige
Volgende
                   
Veilig sporten
Meerdere leeftijden / 0 locatie Meerdere sporten

Vertrouwenspunt Sport ... voor volwassenen

Uitleg Vertrouwenspunt Sport

'Hij zag het gewoon als een heel onschuldig iets, een goed vriendschappelijk iets, zeg maar. Terwijl ik heel duidelijk heb gemaakt dat ik er niet van gediend was, maar hij zag het meer als een geintje en hij was heel ruimdenkend en daar moest je gewoon niet zo moeilijk over doen.' (Bernadette, 31)

Bekijk of download de folder voor volwassenen.

In 1996 maakten drie volwassen sporters bekend dat zij door hun trainer seksueel geïntimideerd waren. Sindsdien zijn steeds meer sporters gaan praten over hun ervaringen met seksuele intimidatie. Sportbonden en -verenigingen willen er vaak alles aan doen om sporten leuk en veilig te houden. Voor iedereen: volwassenen en kinderen. Daarvoor is actief beleid nodig op het gebied van seksuele intimidatie. 

Volwassenen 
Seksuele intimidatie in de sport komt niet alleen voor bij kinderen. Ook volwassenen kunnen ermee te maken krijgen, zowel mannen als vrouwen. Het komt voor tussen sporters onderling en tussen begeleider en sporter. Volwassenen zijn weerbaarder dan kinderen, maar ook voor hen is het vaak moeilijk iets tegen seksuele intimidatie te doen. 

Wat is seksuele intimidatie? 
Onder seksuele intimidatie verstaan we: elke vorm van seksueel gedrag of seksuele toenadering, in verbale, non-verbale of fysieke zin, opzettelijk of onopzettelijk, die door de persoon die het ondergaat als ongewenst of gedwongen wordt ervaren. 

De grenzen van wat 'gewenst' en 'ongewenst' is, verschillen per persoon. De een lacht mee met dubbelzinnige grappen, de ander voelt zich er behoorlijk ongemakkelijk onder. Wat een bemoedigend klopje voor de een is, zal een ander opvatten als een vervelende en onnodige aanraking. 

Een veel minder 'grijs gebied' is seksueel misbruik. Dat omvat seksuele handelingen door volwassenen met kinderen onder de zestien jaar. Maar we spreken ook van misbruik als het slachtoffer - ongeacht zijn of haar leeftijd - een afhankelijke positie heeft ten opzichte van de pleger. 

'Ik ben natuurlijk een grote kerel, ik had ze gemakkelijk van me af kunnen slaan. Ik bedoel, ik heb power genoeg. Maar dat heb ik niet gedaan, ik heb het laten gebeuren, dus ik denk dat de schaamte meespeelde. Meer de schaamte dan de angst.' (Mario, 20) 

Kwetsbare groepen 
Bepaalde groepen sporters lopen meer risico het slachtoffer van seksuele intimidatie te worden dan andere: 

Ambitieuze sporters 
Er kan een sterke afhankelijkheid bestaan tussen (aankomende) topsporters en hun trainer of coach. Binnen zo'n hechte en gesloten band kan de trainer misbruik maken van de sporter. 

Vrouwelijke sporters 
Vrouwen zijn vaker dan mannen het slachtoffer van seksuele intimidatie, vooral als zij in de betreffende tak van sport veruit in de minderheid zijn. 

Homoseksuele sporters 
Een andere kwetsbare groep wordt gevormd door homoseksuele sporters en trainers. Tegen hen worden seksueel intimiderende opmerkingen of gedragingen vaak niet alleen als machtsmiddel, maar ook als discriminatiemiddel gebruikt. 

'Hij had me in zijn macht, want hij zei ook: “'Zonder mij bereik je niets.” Ik vind mezelf best een sterke persoon en ik heb het mezelf erg kwalijk genomen dat dit gebeurd is. Hij wist dat hij fout zat. We hebben het uitgesproken, maar dat kan natuurlijk niet, een verkrachting praat je niet uit. Maar hij was wel mijn coach en niemand anders.' (Charlotte, 25) 

Plegers 
Zeker 95 procent van de daders is van het mannelijke geslacht. Meestal gaat het om personen die een duidelijke machtsverhouding hebben ten opzichte van het slachtoffer, zoals trainers, coaches en andere begeleiders. De trainer bijvoorbeeld kan je maken of breken. Sporters kunnen er dan ook moeite mee hebben zich duidelijk afwijzend op te stellen in geval van intimidatie. Daarbij komt dat plegers van misbruik heel geleidelijk te werk gaan. Hierdoor kan het lang duren voor het slachtoffer het gedrag herkent en dit durft te benoemen als misbruik. 

Wat kun je doen? 
Slachtoffers praten niet gemakkelijk over wat hen is overkomen. Of ze worden onder druk gezet om het geheim te bewaren. Bovendien schamen ze zich ervoor of voelen ze zich er schuldig over. Dit geldt net zo goed voor volwassenen als voor kinderen. Daardoor kan misbruik soms jarenlang doorgaan. Ook nadat het gestopt is, kan het nog lang psychische en lichamelijke problemen tot gevolg hebben. 

Als je zelf te maken hebt (gehad) met seksuele intimidatie op je sportvereniging is het allereerst belangrijk dat je er niet alleen mee blijft rondlopen. Denk nooit dat het aan jou ligt, wees niet bang dat je voor aansteller of leugenaar wordt uitgemaakt. Maak in ieder geval zo snel mogelijk aan de pleger duidelijk dat je niet van zijn gedrag of opmerkingen gediend bent, en dat het moet ophouden. Als dat niet helpt, kun je er het beste over praten met iemand die je vertrouwt. Een vriend of vriendin, teamgenoot of iemand anders in de vereniging. Probeer samen op een rijtje te krijgen wat er gebeurt en wat je zou kunnen doen om de situatie te doorbreken. 

Als je liever met een onbekende wilt praten, kun je contact opnemen met het NOC*NSF 'meldpunt sport voor seksuele intimidatie' in de sport. Je kunt daar je verhaal kwijt en je krijgt er deskundig advies. Als je wilt, krijg je ondersteuning van een van de vertrouwenspersonen of adviseurs van NOC*NSF (link Vertrouwenspersonen). Zij zijn onafhankelijk, kennen de sportwereld en zijn opgeleid om vertrouwenswerk in de sport te doen. 

Wat doet de vereniging? 
De sportvereniging moet er alles aan doen om seksuele intimidatie te voorkomen. Daarvoor zijn verschillende mogelijkheden. In de trainersopleidingen kan aandacht worden besteed aan omgangsvormen en grenzen in intimiteit tussen trainer en sporter. Met gerichte voorlichting kan men de weerbaarheid van sporters (volwassenen en jeugd) vergroten. De machtspositie van de trainer kan worden verkleind, bijvoorbeeld door meerdere trainers aan een sporter of team toe te wijzen. Daarnaast draagt een open cultuur binnen de vereniging ertoe bij dat sporters in een vroeg stadium kunnen en durven praten over intimidatie. 

Gedragsregels 
De sportbonden in Nederland nemen seksuele intimidatie serieus. NOC*NSF heeft gedragsregels voor sportbegeleiders opgesteld. Die regels zijn door veel landelijke sportorganisaties onderschreven. De regels dragen bij aan het scheppen van een veilig klimaat voor alle betrokkenen in de sportvereniging. 

De gedragsregels zijn er opdat er bij de begeleiders geen twijfel over kan bestaan waar de grenzen liggen en opdat de sporters zich gesteund weten bij het aankaarten van seksuele intimidatie. Je kunt de gedragsregels lezen in de folder 'Gedragsregels ter preventie van seksuele intimidatie'. 

De gebruikte citaten komen uit het onderzoeksrapport 'Rode kaart of carte blanche', Marianne Cense, 1997, in opdracht van NOC*NSF. 

Gegevens 
Het NOC*NSF 'Vertrouwenspunt Sport' in de sport is bereikbaar van maandag t/m vrijdag van 08.00 tot 22.00 uur en op zaterdag van 12.00 tot 16.00 uur. Op zondag is er geen bereikbaarheid. Het nummer is 0900 - 202 55 90 (gratis!). Voor vragen over het beleid tegen seksuele intimidatie in de sport kunt u contact opnemen met: NOC*NSF Postbus 302 6800 AH Arnhem Tel.: 026-483 4742.

Contactgegevens vertrouwenspunt sport NOC*NSF en vertrouwenscontactpersoon KNGU.